Nghiệm thu bao bì EPS tại nhà máy điện gia dụng trong bán kính 300 km từ Bình Dương

Nghiệm thu bao bì xốp định hình diễn ra ở sân hàng nhà máy khách, không phải ở xưởng người bán. Đó là chỗ duy nhất mà hai cách hiểu về chữ “đạt” va vào nhau. Bài viết dành cho thu mua và QC đầu vào ở các nhà máy điện gia dụng quanh Bình Dương.

Vì sao tranh cãi nghiệm thu thường không đến từ ác ý

Sau mười năm vận hành nhà máy xốp định hình tại Bình Dương, chúng tôi đã dự nhiều buổi nghiệm thu căng thẳng ở xưởng khách tại Đồng Nai, TP.HCM, Long An. Gần như không buổi nào bắt nguồn từ việc một bên cố tình làm sai, mà từ chỗ tiêu chí chưa bao giờ được viết xuống giấy.

Bên mua hiểu “hàng đạt” là nhìn sạch và lắp vừa. Bên bán hiểu “hàng đạt” là đúng bản vẽ, trong dung sai đã báo. Hai câu đó chỉ là hai cảm nhận. Khi xe về tới cổng, thủ kho soi một tấm lót dưới đèn rồi nói tấm này rỗ quá, không bên nào có gì để đối chiếu ngoài trí nhớ; lúc đó ai gấp hơn sẽ quyết định kết quả.

Chốt tiêu chí nghiệm thu ngay ở giai đoạn mẫu

Thời điểm đúng để viết tiêu chí là lúc duyệt mẫu, không phải lúc lô đại trà về tới cổng: lúc đó hai bên còn bình tĩnh và còn cầm được vật thật trên tay. Một bộ tiêu chí đủ dùng gồm:

• Bản vẽ chốt phiên bản, kèm các kích thước được kiểm và quy cách cùng dung sai áp dụng.
• Phân loại bề mặt: mặt chức năng tiếp xúc sản phẩm, mặt ngoài nhìn thấy, mặt khuất.
• Danh mục lỗi ngoại quan có định nghĩa và ngưỡng chấp nhận theo từng mặt.
• Quy cách đóng bó, nội dung nhãn lô và phương pháp thử lắp.

Quan trọng nhất không phải con số mà là việc hai bên cùng ký: chữ ký biến mong đợi mơ hồ thành cam kết kiểm tra được. Tại Mốp Xốp Minh Phát, hồ sơ này nằm trong bộ tài liệu sản phẩm của hệ thống quản lý chất lượng ISO 9001:2015, nên sửa khuôn thì tiêu chí cũng được cập nhật.

Kích thước nào là chức năng, kích thước nào chỉ để tham khảo

Một tấm lót tủ lạnh có vài chục kích thước trên bản vẽ. Đưa hết vào phiếu kiểm thì QC đo tới trưa mà không kết luận được gì, còn chỉ đo bao ngoài thì bỏ sót đúng chỗ quyết định.

Nhóm kích thước	Ví dụ trên chi tiết điện gia dụng	Tần suất kiểm
Chức năng, quyết định lắp được	Chiều sâu hốc ôm thân máy, khoảng cách hai vấu định vị	Mỗi lô
Chức năng, quyết định đóng thùng	Bao ngoài hai phương, chiều cao khi xếp chồng	Mỗi lô
Tham khảo, không dùng đánh giá	Bo góc trang trí, gân mặt khuất, vát cạnh	Khi duyệt mẫu hoặc sửa khuôn

Lỗi ngoại quan: định nghĩa và ngưỡng chấp nhận

Ngoại quan là chỗ cãi nhiều nhất vì phụ thuộc ánh sáng và tâm trạng người kiểm. Phải quy ước ba thứ: tên lỗi, giới hạn kích cỡ, điều kiện quan sát.

“Rỗ” là các lỗ nhỏ trên lớp da bề mặt, thường do khuôn bám cặn và bột xốp, lỗ thở tắc một phần, nước ngưng đọng trên mặt khuôn hoặc hạt lẫn cỡ; rỗ mặt không phải bằng chứng của kết dính kém, vì độ kết dính chỉ kết luận được bằng cách bẻ mẫu và đọc mặt gãy; “mẻ” là mất vật liệu ở cạnh hoặc góc; “bavia” là phần thừa ở đường phân khuôn. Nguyên nhân từng dạng đã bàn riêng trong bài về các lỗi ngoại quan thường gặp trên xốp định hình.

Giới hạn kích cỡ viết theo mặt: mặt chức năng chặt nhất vì một vết mẻ ở đó làm sản phẩm kê không đều, mặt khuất nới rộng. Điều kiện quan sát ghi thẳng vào tiêu chí: ánh sáng nhà xưởng, khoảng cách một sải tay, không soi đèn pin sát mặt xốp.

Mẫu chuẩn có chữ ký, lưu ở cả hai nhà máy

Mô tả bằng lời vẫn còn khoảng trống cho cách hiểu; thứ khép khoảng trống đó là vật thật. Khi duyệt mẫu, làm ba chi tiết giống nhau: một lưu ở nhà máy khách, một ở nhà máy sản xuất, một dự phòng, cả ba ký tên và ghi ngày lên mặt khuất.

Mẫu chuẩn biến tranh luận bằng lời thành phép so sánh bằng tay. QC nghi lô mới xấu hơn thường lệ thì đặt mẫu chuẩn cạnh bên, nhìn hai vật cùng lúc và kết luận trong vài giây, không phải bằng lời.

Chứng nhận duy nhất nhà máy sở hữu là ISO 9001:2015; các tiêu chuẩn lấy mẫu và thử nghiệm nêu trong bài chỉ là thông lệ ngành để hai bên thống nhất cách nghiệm thu, không phải chứng chỉ được cấp cho nhà máy, và chúng tôi không vận hành phòng thử nghiệm được công nhận. Xốp EPS là vật liệu cháy được, nên khu lưu mẫu và khu tập kết bao bì phải cách xa nguồn nhiệt và tuân thủ quy định phòng cháy chữa cháy; hạt có phụ gia chậm cháy cung cấp theo yêu cầu. Mẫu để nắng sẽ ngả vàng và giòn, nên cất nơi khô ráo và thay sau mỗi lần sửa khuôn.

Kế hoạch lấy mẫu thống nhất trước, không cãi ở cổng

Câu hỏi “lô này kiểm bao nhiêu cái” không nên xuất hiện lần đầu khi xe đã đỗ ở sân. Kế hoạch lấy mẫu phải trả lời sẵn: cỡ lô định nghĩa thế nào, lấy bao nhiêu chi tiết, lấy ở đâu trong xe, số chi tiết không đạt tối đa còn chấp nhận.

Lấy ngẫu nhiên là lấy rải chứ không phải lấy bó ngoài cùng cho tiện: bó ngoài chịu va chạm nhiều nhất nên không đại diện, còn bó giữa thì bỏ qua rủi ro vận chuyển. Nguyên tắc chọn cỡ mẫu nằm trong bài về lấy mẫu nghiệm thu lô hàng xốp định hình theo AQL; bảng đó chỉ có giá trị khi hai bên ghi vào hợp đồng từ đầu. Nên ghi chức danh thay vì tên riêng vào phiếu để hồ sơ không chết khi nhân sự thay đổi.

Kiểm tra gì khi hàng vừa về tới cổng

Chia hai lớp. Lớp một làm ngay lúc hạ hàng để bắt những thứ mà bỏ qua rồi thì sau không chứng minh được: đếm số bó đối chiếu phiếu giao; đọc nhãn lô từng pallet xem đúng mã hàng, đúng phiên bản, có số lô; nhìn xem có bó nào bẹp, rách màng hay ẩm do mưa dọc đường. Xốp bị ép bẹp thường không đàn hồi trở lại hoàn toàn, bó ướt giữ ẩm rất lâu ở lõi, nên cả hai phải chụp ảnh khi hàng còn trên xe. Lớp hai làm tại khu kiểm theo kế hoạch lấy mẫu.

Vì sao thử lắp sản phẩm thật quan trọng hơn nhìn bằng mắt

Đây là hạng mục hay bị cắt nhất vì mất thời gian, cũng là hạng mục giá trị nhất. Một chi tiết có thể nhìn hoàn hảo mà vẫn lệch vài milimét đúng chỗ quyết định. Mắt người giỏi bắt khác biệt bề mặt và rất kém bắt sai lệch vài milimét trên chi tiết dài hơn nửa mét, mà chính vài milimét đó khiến công nhân phải ấn mạnh mới gập được nắp thùng.

Phép thử có ý nghĩa nhất là lấy sản phẩm thật đang chạy trên chuyền, đặt vào bộ xốp lô mới, đóng vào thùng carton thật rồi gập nắp. Vào êm, nắp không phải ép, sản phẩm không xê dịch khi nghiêng thùng thì lô đạt phần chức năng, bất kể vài vết ty đẩy trên mặt khuất. Nên thử một bộ đầu lô, một bộ giữa lô.

Bảng hạng mục nghiệm thu: kiểm thế nào, không đạt thì làm gì

Bảng dưới là khung tối thiểu cho một phiếu nghiệm thu. Cột thứ ba không nên để trống, vì nó giúp buổi nghiệm thu kết thúc bằng một quyết định thay vì một cuộc tranh luận.

Hạng mục	Cách kiểm	Nếu không đạt
Số bó, số chi tiết	Đếm bó khi hạ hàng, đếm chi tiết trong bó mẫu	Ghi vào biên bản giao nhận, ký trước khi xe rời sân
Nhãn lô, mã hàng	Đọc nhãn từng pallet, đối chiếu phiên bản bản vẽ	Tạm giữ pallet sai nhãn, yêu cầu xác nhận nguồn gốc
Tình trạng bó khi nhận	Quan sát bẹp, rách màng, ẩm; chụp ảnh khi còn trên xe	Lập biên bản hiện trường, tách riêng khỏi kho tốt
Kích thước chức năng	Đo bằng thước lá hoặc dưỡng kiểm tại điểm đã chốt	Mở rộng cỡ mẫu; vẫn lệch thì treo lô, mời nhà cung cấp
Kích thước bao ngoài	Đo hai phương, thử xếp bộ trên bộ dưới	Thử gập nắp thùng thật; không gập được thì treo lô
Thử lắp sản phẩm thật	Đặt sản phẩm đang chạy vào bộ xốp, đóng thùng, nghiêng kiểm	Ghi vị trí vướng hoặc lỏng, đo tại đó rồi báo nhà cung cấp

Ghi nhận và thông báo hàng không đạt sao cho truy được

Một thông báo hàng không đạt chỉ hữu ích nếu nhà cung cấp lần ngược được về ca sản xuất; tin nhắn kiểu “hàng đợt này xấu quá” không truy được gì. Bản ghi tối thiểu cần: số lô trên nhãn, ngày nhận, mã hàng và phiên bản bản vẽ, cỡ mẫu đã kiểm, số chi tiết không đạt và dạng lỗi, ảnh lỗi đặt cạnh mẫu chuẩn. Ảnh phải có thước hoặc mẫu chuẩn trong khung hình, nếu không thì kích cỡ vết lỗi vô nghĩa.

Số lô là mắt xích quan trọng nhất: nhờ nó nhà cung cấp mới quay lại được hồ sơ ca sản xuất và lô hạt nguyên liệu. Cách tổ chức số lô nằm trong bài về truy xuất nguồn gốc lô sản xuất xốp EPS, phần phân tích nguyên nhân và hành động khắc phục nằm trong bài về xử lý hàng không đạt và hành động khắc phục.

Lợi thế bán kính khoảng 300 km: kỹ thuật có mặt tại buổi nghiệm thu

Nhà máy của chúng tôi đặt tại Bình Dương, giữa vùng công nghiệp trải từ TP.HCM, Đồng Nai, Long An sang Tây Ninh, Bình Phước, Bà Rịa - Vũng Tàu và xuống Tiền Giang, Cần Thơ. Trong bán kính khoảng 300 km đường bộ này, phần lớn điểm giao hàng đi về được trong ngày, tuy con số cụ thể chỉ là ước lượng tùy tuyến.

Khi lô hàng có vấn đề, kỹ thuật có thể có mặt tại xưởng khách và cầm chính chi tiết đang tranh chấp trên tay. Có mặt tại chỗ giải quyết được những thứ ảnh chụp không truyền tải nổi: lực cần dùng để lắp, độ rơ khi lắc. Không ít lần chi tiết đúng bản vẽ, còn vướng mắc nằm ở chỗ chuyền đã đổi biến thể mà bản vẽ bao bì chưa cập nhật.

Bắt đầu từ đâu nếu hợp đồng hiện tại chưa có tiêu chí

Không cần chờ hợp đồng mới. Với mã hàng đang chạy, chọn một chi tiết đại diện, hẹn nhà cung cấp một buổi tại xưởng, cùng liệt kê kích thước chức năng, chốt ngưỡng lỗi theo mặt, làm ba mẫu chuẩn và ký lên đó. Sau đó in bảng hạng mục thành phiếu, kẹp sẵn tại khu nhận hàng.

Mốp Xốp Minh Phát sản xuất xốp định hình đúc khuôn, tấm xốp EPS, xốp khối và lõi xốp cho tấm panel tại Bình Dương, vận hành theo hệ thống quản lý chất lượng ISO 9001:2015; chúng tôi không sản xuất thùng xốp hay hộp xốp giữ lạnh. Nếu nhà máy của bạn muốn dựng lại bộ tiêu chí nghiệm thu, gửi bản vẽ hoặc ảnh chi tiết hiện tại về địa chỉ blueskyhuynhhuynh@gmail.com để bộ phận kỹ thuật xem trước.