Quy trình kiểm soát chất lượng xốp EPS tại nhà máy Mốp Xốp Minh Phát

Trong nghề đúc xốp EPS, chất lượng không phải là thứ kiểm ở cuối dây chuyền rồi loại hàng xấu. Đến lúc sản phẩm rời khuôn thì phần lớn lỗi đã nằm sẵn bên trong khối xốp: hạt nở sai tỷ trọng, ủ chưa đủ giờ, hơi nước vào khuôn không đều. Những lỗi đó không sửa được, chỉ có thể phòng.

Vì vậy kiểm soát chất lượng xốp EPS là kiểm soát tám chặng liên tiếp, mỗi chặng có thông số phải chốt và hồ sơ phải ghi. Bài này mô tả cách làm tại xưởng Mốp Xốp Minh Phát, đường Kha Vạn Cân, khu vực Thủ Đức, TP.HCM, sát Dĩ An. Nguyên tắc bên dưới là chuẩn chung của ngành; khung chung của khâu tạo khối có trong bài quy trình sản xuất mút xốp khối.

Chặng 1: nhận và kiểm hạt nguyên sinh

Nguyên liệu là hạt polystyrene nguyên sinh chứa tác nhân nở, phân loại theo cỡ hạt: cỡ nhỏ cho chi tiết định hình mỏng, cỡ lớn cho khối và tấm dày. Kiểm ở chặng này gồm ba việc hay bị bỏ: đối chiếu chứng từ và mã lô của nhà cung cấp, xem bao bì có rách hay ẩm, ghi ngày nhập để dùng theo nguyên tắc nhập trước xuất trước.

Phải theo dõi tuổi hạt vì tác nhân nở thoát dần theo thời gian và theo nhiệt độ bảo quản. Hạt để lâu hoặc để nơi nóng thì nở kém, cùng một cài đặt pre-expander sẽ ra tỷ trọng cao hơn dự kiến. Kho hạt phải khô, thoáng, tránh nắng và nguồn nhiệt.

Chặng 2: pre-expander và kiểm tỷ trọng hạt nở

Pre-expander quyết định tỷ trọng của sản phẩm cuối. Hạt vào buồng nở, hơi nước làm hạt phồng lên nhiều lần thể tích ban đầu; hai biến chính là lượng hơi và thời gian nở, nở càng lâu thì tỷ trọng càng thấp.

Cách kiểm là cân mẫu: lấy hạt vừa nở, đong bằng ca thể tích chuẩn rồi cân. Dải tỷ trọng thông dụng của hàng bao bì và tấm là vài chục kg trên mét khối, tùy đơn hàng. Quan trọng hơn con số là việc tỷ trọng được thống nhất với khách trước khi chạy, đo lại theo mẻ và ghi vào phiếu. Xưởng không cân tỷ trọng theo mẻ thì mọi cam kết về độ cứng chỉ là nói miệng.

Chặng 3: ủ hạt trong silo hoặc phòng ủ

Hạt vừa nở còn nóng, còn ẩm, bên trong đang ở áp suất thấp. Phải để hạt trong silo lưới hoặc phòng ủ có thông gió để không khí khuếch tán vào hạt và hơi ẩm bay ra; thời gian ủ điển hình tính bằng giờ, thay đổi theo tỷ trọng, cỡ hạt và thời tiết.

Ủ thiếu thì hạt chưa đủ đàn hồi, khối dễ co ngót và kết dính kém. Ủ quá lâu thì hạt mất khí nở, bề mặt rỗ, liên kết giữa các hạt yếu. Cách kiểm soát hiệu quả nhất là thẻ silo ghi giờ vào, giờ ra, tỷ trọng, số mẻ; ca sau nhìn thẻ là biết silo nào được lấy.

Chặng 4: đúc khối và đúc định hình theo khuôn

Đây là chặng nhiều thông số nhất, và là chỗ khác biệt giữa hai loại máy hiện rõ.

Đúc khối EPS

Hạt đã ủ được nạp vào buồng khối, hơi nước đi vào từ nhiều phía, hạt nở tiếp và dính thành khối đặc. Sau gia nhiệt là làm nguội, thường có hỗ trợ chân không để rút ẩm và giúp khối ổn định trước khi mở buồng. Khối tiêu chuẩn tại xưởng là 4000x1000x1250mm, sau đó cắt theo quy cách khách đặt; chi tiết xem tại trang xốp khối EPS. Điểm phải kiểm là độ đồng đều: khối chuẩn thì mặt cắt ở đầu, giữa và cuối cho cùng cảm giác cứng, không có vùng hạt rời.

Đúc định hình theo bản vẽ

Với xốp định hình cho máy giặt, tivi, tủ lạnh, nồi cơm điện, quạt, loa, máy lọc không khí, điều hòa, hoặc góc xốp và nẹp xốp chữ U, V, L bảo vệ cạnh đồ gỗ, hạt được bắn vào lòng khuôn bằng súng nạp rồi gia nhiệt theo chu trình riêng của khuôn. Mỗi khuôn một bộ thông số: áp hơi, thời gian gia nhiệt từng phía, thời gian làm nguội. Bộ thông số phải lưu thành phiếu cài đặt gắn với mã khuôn, không để trong đầu người thợ. Trước ca còn phải kiểm lỗ thoát hơi trên khuôn, vì lỗ bị bít là nguyên nhân phổ biến nhất của mảng hạt chưa chín và vết lõm cục bộ.

Chặng 5: ủ, ổn định và sấy sau khi đúc

Sản phẩm vừa ra khuôn còn nước bên trong và vẫn đang co. Cắt hoặc đóng gói ngay thì kích thước đo hôm nay khác kích thước khách đo tuần sau. Khối và chi tiết phải nằm ở khu ổn định, kê thoáng, đủ thời gian tối thiểu; hàng dày và tỷ trọng thấp cần lâu hơn hàng mỏng. Chi tiết yêu cầu dung sai chặt thì kèm sấy nhẹ hoặc thông gió cưỡng bức. Kiểm soát bằng nhật ký khu ổn định: ngày đúc, ngày được phép cắt hoặc xuất. Đây là chặng dễ bị bỏ nhất khi bị ép giao gấp.

Chặng 6: cắt theo quy cách

Khối được cắt bằng dây nhiệt thành tấm xốp EPS các độ dày phổ biến 1cm, 3cm, 5cm, 10cm, thành lõi xốp cho tấm panel, hoặc thành thanh và khay theo yêu cầu. Sai số phụ thuộc nhiệt độ dây, độ căng dây, tốc độ cắt và độ vuông của bàn kê: dây quá nóng thì mép chảy tạo vỏ cứng, dây nguội thì cắt nặng và mặt cắt gợn. Nguyên tắc là cắt mẫu đầu ca rồi đo lại bằng thước, không chờ hết đơn mới đo. Đo ba vị trí trên cùng một tấm để phát hiện lệch chiều dày, xếp thử vài tấm xem có phẳng, kết quả ghi vào phiếu cắt.

Chặng 7: KCS kiểm kích thước, dung sai và độ kết dính

KCS làm ba nhóm việc. Thứ nhất, đo kích thước theo tần suất lấy mẫu quy định cho lô và đối chiếu dung sai ghi trên đơn hàng hoặc bản vẽ khách gửi. Thứ hai, kiểm độ kết dính bằng phép thử bẻ: mặt vỡ đi xuyên qua thân hạt là hạt đã chín và dính tốt; mặt vỡ chỉ chạy theo ranh giới giữa các hạt còn tròn nguyên là thiếu hơi hoặc hạt ủ chưa tới. Thứ ba, thử lắp chi tiết vào dưỡng hoặc vào sản phẩm mẫu của khách để xác nhận ôm khít.

Hàng không đạt phải tách riêng, dán nhãn và ghi phiếu xử lý: lô nào, số lượng bao nhiêu, nghi do chặng nào. Không có phiếu này thì lỗi lặp lại ở lô sau.

Chặng 8: đóng gói và lưu hồ sơ lô

Xốp nhẹ nhưng dễ trầy và dễ vỡ góc, nên cách buộc kiện, đếm số và kê hàng lên xe cũng thuộc phạm vi chất lượng. Mỗi kiện dán nhãn lô để hai bên truy được nguồn gốc. Bộ hồ sơ lô lưu tại xưởng thường gồm phiếu mẻ nở, thẻ silo, phiếu cài đặt khuôn, nhật ký ổn định, phiếu cắt và biên bản kiểm lô, là căn cứ duy nhất để trả lời chính xác khi khách phản hồi sau vài tuần.

Bảng tổng hợp: công đoạn, rủi ro, cách kiểm soát, hồ sơ

ISO 9001:2015 biến kinh nghiệm truyền miệng thành quy trình có hồ sơ

Những việc kể trên, xưởng nào làm lâu năm cũng biết. Khác biệt là biết mà không ghi thì kiến thức nằm trong đầu vài người thợ chính, hôm họ nghỉ thì chất lượng đi theo. ISO 9001:2015 không làm xốp cứng hơn và không phải chứng nhận an toàn cháy hay tiếp xúc thực phẩm; đây là tiêu chuẩn về hệ thống quản lý chất lượng. Giá trị thực tế của nó là buộc xưởng viết ra thông số, phân công ai kiểm, kiểm bằng cách nào và soát lại khi có hàng lỗi. Đây là chứng nhận duy nhất Mốp Xốp Minh Phát đang có, phạm vi áp dụng nằm trong bài về hệ thống quản lý chất lượng ISO 9001:2015. Với người mua công nghiệp: khi đặt hàng bạn có quyền yêu cầu ghi rõ tỷ trọng, dung sai và cách kiểm vào đơn; khi có sự cố bạn có quyền hỏi hồ sơ lô.

Khách tại Bình Dương có thể tới xưởng xem trực tiếp

Xưởng cách Thuận An và VSIP khoảng 15-30 phút xe, giáp Dĩ An. Khách ở các khu công nghiệp quanh Sóng Thần, Mỹ Phước, Dĩ An thường ghé xem ba thứ: khu pre-expander và cách cân tỷ trọng, thẻ silo ở phòng ủ, bàn cắt cùng phiếu đo mẫu đầu ca. Với hàng tấm mua thẳng tại nhà máy, tham khảo bài về tấm xốp EPS cho khách khu vực Bình Dương.

Nếu đang chuẩn bị một chi tiết xốp định hình mới, gửi bản vẽ hoặc mẫu hàng thật trước khi bàn báo giá; kích thước, dung sai và tỷ trọng mong muốn quyết định khuôn và thông số. Hàng giao trong ngày hoặc theo lịch hẹn tùy khối lượng. Đặt lịch tham quan xưởng và nhận báo giá hiện hành qua email blueskyhuynhhuynh@gmail.com.