Tính định mức tấm xốp EPS cho công trình: ra số tấm, cộng hao hụt cắt, đặt theo mô-đun

Câu hỏi đầu tiên của người mua hàng không phải "tấm xốp EPS là gì", mà là "hạng mục này cần bao nhiêu tấm, đặt dư bao nhiêu thì đủ". Đặt thiếu thì tổ thi công dừng chờ, phải chạy bù một chuyến xe cho vài chục tấm. Đặt dư quá tay thì tiền nằm ở góc kho và tấm xốp phơi mưa nắng sẽ sứt mép.

Dưới đây là trình tự Mốp Xốp Minh Phát, hơn 30 năm trong nghề xốp EPS tại Bàu Bàng, Bình Dương, dùng khi cùng khách chốt đơn cho công trình.

Bốn bước từ diện tích công trình ra số tấm

Thứ tự bốn bước quan trọng ngang với phép tính:

1. Chốt diện tích cần phủ từng hạng mục. Tường bao, mái, sàn tính riêng.
2. Chốt diện tích phủ thực tế của một tấm theo quy cách sẽ đặt, không lấy kích thước danh nghĩa.
3. Chia ra số tấm lý thuyết, luôn làm tròn lên.
4. Cộng dự phòng cắt, rồi làm tròn theo đơn vị đóng bó của nhà máy.

Cách làm tắt phổ biến là bỏ bước 2 và bước 4: lấy tổng diện tích chia cho 2 m², ra bao nhiêu đặt bấy nhiêu. Đơn hàng kiểu đó gần như chắc chắn thiếu, và thiếu đúng lúc tệ nhất.

Mua lõi xốp hay mua panel thành phẩm? Bài này nói về tấm xốp EPS — phần lõi mà nhà máy sản xuất. Nếu bảng tính định mức của bạn dùng tấm panel đã cán tôn sẵn thay vì lõi xốp rời, thì bài cách tính định mức tấm panel EPS kèm vít và phụ kiện mới là bài đúng; phần panel thành phẩm do xưởng cán panel thực hiện, nhà máy chỉ cung cấp lõi xốp cho họ.

Diện tích hữu dụng của một tấm không bằng kích thước danh nghĩa

Một tấm 1000 × 2000 mm chỉ phủ đủ 2 m² khi từng milimét nằm lại trên tường. Thực tế luôn có phần không nằm lại:

• Mép bị xén để hai tấm liền nhau ghép khít, cạnh thẳng và vuông.
• Phần lọt vào khung, nẹp, hèm hoặc chồng mí, và phần cắt bỏ để lách qua cột, xà, ống kỹ thuật.
• Tấm hư hại khi bốc xếp và lưu tại công trường: sứt góc, gãy đôi, dính dầu.

Vì vậy bảng tính nên có hẳn một dòng "diện tích phủ thực tế của một tấm", ghi rõ đã trừ những gì. Con số đó do thiết kế và nhà thầu thống nhất trên bản vẽ cụ thể.

Vì sao không trừ thẳng diện tích ô cửa và lỗ mở

Một ô cửa cuốn 18 m² giữa bức tường không đồng nghĩa với tiết kiệm 18 m² tấm xốp. Những tấm quanh ô đó đều phải cắt, phần cắt ra chỉ có ích nếu đâu đó cần đúng dải kích thước ấy.

Quy ước thực dụng:

• Ô lớn, liền khối (cửa cuốn, cửa kho, vách kính suốt chiều cao): trừ, vì phần không phủ đủ lớn để bù nhát cắt quanh nó.
• Ô nhỏ, rải rác (cửa đi, ô thoáng, lỗ ống, hộp kỹ thuật): không trừ, coi đó là phần bù cho nhát cắt chúng sinh ra.

Điểm dễ bỏ sót: ô mở vừa lấy đi diện tích, vừa sinh thêm nhát cắt. Một bức tường mười ô nhỏ tốn nhiều tấm hơn tường trống cùng diện tích.

Hao hụt do cắt: cái gì làm nó phình ra

Mỗi nhát cắt biến một tấm thành hai mảnh; mảnh không khớp vị trí nào còn lại thì thành phế. Số nhát cắt và độ lẻ của mảnh, chứ không phải tổng diện tích, mới điều khiển hao hụt.

Yếu tố	Vì sao hao hụt tăng	Cách kéo xuống
Nhiều mảng nhỏ, nhiều chi tiết	Mỗi mảng là một nhát cắt và một mảnh dư không giống mảnh nào khác	Gom mảng cùng kích thước, cắt liên tiếp trên một tấm
Kích thước không chia chẵn cho khổ tấm	Mỗi bước lặp để lại một dải dư giống hệt nhau	Chọn khổ chia chẵn được, hoặc đặt cắt sẵn theo mô-đun
Nhiều ô cửa, cột, xà cắt ngang	Tấm phải khoét và lách, mảnh dư hình lẻ khó dùng lại	Đưa mạch ghép về cạnh ô mở thay vì giữa ô
Cắt tại công trường bằng dao, cưa tay	Mạch không thẳng, mép vỡ hạt, hỏng cả tấm	Cắt dây nhiệt tại nhà máy cho kích thước lặp lại

Tỷ lệ dự phòng lấy bao nhiêu? Nói thẳng: không có con số phần trăm chuẩn, và nhà máy không đưa ra một con số như thể đó là số liệu của mình. Đây là mức chủ đầu tư và nhà thầu thống nhất trên bản vẽ thật: mái phẳng ít chi tiết thì thấp, tường nhiều ô mở và cột thì cao hơn hẳn.

Đặt theo kích thước mô-đun để nhát cắt rơi vào mép tấm

Đây là đòn bẩy lớn nhất, và nó nằm ở khâu đặt hàng chứ không ở khâu thi công.

Bước cột 4,0 m với khổ tấm rộng 1,0 m: mỗi khoang ăn đúng bốn tấm, không nhát cắt nào. Bước cột 4,3 m thì mỗi khoang để lại một dải 0,3 m; mười khoang là mười dải dư chỉ dùng được nếu đâu đó cần đúng dải 0,3 m. Diện tích không đổi, số tấm phải mua thì đổi.

Ba hướng xử lý:

• Đặt tấm cắt sẵn theo kích thước mô-đun tại nhà máy: phần dư nằm lại nhà máy, không thành rác ở công trường.
• Điều chỉnh bước lắp để mạch ghép trùng mép tấm, nếu kết cấu cho phép.
• Dồn phần lẻ về một vị trí duy nhất, ví dụ một dải khép cuối mỗi mặt.

Quy cách lẻ có thể ảnh hưởng đơn giá và thời gian chuẩn bị, nên hỏi trước khi đưa vào bản vẽ. So sánh đúng là đặt chi phí cắt sẵn cạnh số tấm dư phải mua nếu cắt tại chỗ; bài báo giá tấm xốp EPS theo độ dày và tỷ trọng liệt kê những biến thực sự đẩy giá.

Độ dày và tỷ trọng là một quyết định, không phải hai

Nhiều đơn hàng tính xong số tấm rồi mới hỏi "lấy tỷ trọng nào cho rẻ". Ngược trình tự: số tấm chỉ đúng khi quy cách đứng yên, mà quy cách gồm hai vế.

• Độ dày đi ra từ mục tiêu cách nhiệt và chiều dày kết cấu cho phép. Cơ sở so sánh có ở bài chọn độ dày tấm xốp EPS 1cm, 3cm, 5cm hay 10cm.
• Tỷ trọng đi ra từ tải trọng, cách bốc xếp và mức va chạm khi thi công. Đối chiếu ở bài tấm xốp EPS tỷ trọng 14 kg/m³: quy cách và ứng dụng.

Hạ tỷ trọng cho rẻ rồi phát hiện tấm móp khi bốc xếp là cách phá vỡ định mức nhanh nhất. Chốt cặp độ dày và tỷ trọng cùng lúc với hồ sơ kết cấu và yêu cầu nhiệt, sau đó mới tính số tấm.

Một ràng buộc nữa: EPS là vật liệu cháy được; loại có phụ gia chậm cháy vẫn cháy, chậm cháy không có nghĩa là không cháy. Ở tường và mái, tấm xốp phải được che phủ bằng lớp không cháy như tôn, vữa, thạch cao hoặc bê tông và phải tuân thủ quy định phòng cháy chữa cháy. Lớp che phủ ảnh hưởng ngược lại tới chiều dày tổng, nên nó thuộc bước chốt quy cách. Xem thêm kỹ thuật thi công tấm xốp EPS cho tường, sàn và mái.

Ví dụ tính bằng số giả định

Bảng dưới dùng số liệu hoàn toàn giả định cho một mặt tường nhà xưởng, chỉ để minh họa trình tự.

Bước	Đầu vào (giả định)	Cách tính	Kết quả
1. Diện tích mặt tường	Dài 40 m, cao 6 m	40 × 6	240 m²
2. Trừ ô lớn liền khối	Hai cửa cuốn 4,0 × 4,5 m	240 − (2 × 18)	204 m²
3. Ô nhỏ rải rác	Sáu ô thoáng, tổng khoảng 9 m²	Không trừ, giữ làm phần bù	204 m²
4. Diện tích phủ thực tế một tấm	Tấm 1,00 × 2,00 m, sau xén mép còn 0,97 × 2,00 m	0,97 × 2,00	1,94 m² mỗi tấm
5. Số tấm lý thuyết	Từ bước 3 và bước 4	204 ÷ 1,94 = 105,2	106 tấm
6. Dự phòng cắt	Mức 8% hai bên thống nhất cho mặt tường này	106 × 1,08 = 114,5	115 tấm
7. Làm tròn theo bó	Giả định đóng bó 10 tấm	115 tấm cần 12 bó	120 tấm

Phép chia thô 240 ÷ 2 cũng ra 120 tấm, nhưng đó là trùng hợp: đúng tổng mà sai cơ cấu, và lệch hẳn khi đổi tỷ lệ ô mở hoặc đổi khổ tấm. Con số 8% ở bước 6 là một thỏa thuận trong ví dụ, không phải định mức của nhà máy.

Khi mua lõi xốp cho xưởng panel hoặc đặt cắt sẵn

Với xưởng sản xuất tấm panel, bài toán đổi trục: tính theo số mét dài panel sẽ ra nhân khổ lõi, cộng phần cắt đầu tấm. Dung sai ở đây quan trọng hơn hẳn, vì lõi lệch chiều dày thì hỏng cả tấm panel chứ không riêng miếng xốp. Thống nhất quy cách và dung sai trước khi tính số lượng: lõi xốp EPS cho xưởng sản xuất panel: quy cách và dung sai. Thứ giữ cho định mức đúng qua nhiều đợt giao là ổn định kích thước giữa các lô; hàng của nhà máy đã đi theo tiêu chuẩn của khách hàng xuất khẩu Nhật Bản.

Nói rõ phạm vi: Mốp Xốp Minh Phát cung cấp lõi và tấm xốp EPS cho các xưởng panel; nhà máy không cán tôn, không bán tấm panel sandwich thành phẩm và không nhận thầu thi công.

Gửi gì cho nhà máy để có báo giá và định mức đúng

Yêu cầu đủ thông tin thường được trả lời trong ngày; thiếu thông tin thì mất vài vòng hỏi lại. Nên gửi kèm:

• Diện tích từng hạng mục, hoặc bản vẽ mặt bằng và mặt cắt nếu đã có.
• Độ dày và tỷ trọng dự kiến; chưa chốt thì gửi mục tiêu kỹ thuật thay vì đoán đại.
• Khổ tấm mong muốn và có điều chỉnh theo mô-đun được hay không.
• Tổng số lượng và tiến độ: giao một lần hay chia đợt, đợt đầu cần lúc nào.
• Vị trí công trường và điều kiện xe vào; xe chở tấm xốp bị giới hạn bởi thể tích trước khi bị giới hạn bởi tải trọng.
• Có cần loại hạt phụ gia chậm cháy hay không, và ai cắt: nhà máy hay tổ thi công.

Hồ sơ đơn hàng, quy cách và kiểm tra lô tại nhà máy chạy theo hệ thống quản lý chất lượng xây dựng theo tiêu chuẩn ISO 9001:2015. Gửi bản vẽ hoặc bảng diện tích về blueskyhuynhhuynh@gmail.com; bộ phận kỹ thuật sẽ đối chiếu quy cách nào cắt được và số tấm một bó.

Chốt xong số tấm thì phần còn lại là quy cách, mức đặt tối thiểu và thời gian giao, nằm ở bài đặt hàng tấm xốp EPS: quy cách, MOQ và thời gian giao.

Những giới hạn nói thẳng

Nhà máy nói chính xác được về quy cách, dung sai, khổ cắt và cách đóng bó, nhưng không thay kỹ sư thiết kế để quyết định độ dày, tỷ trọng, giải pháp phòng cháy chữa cháy, và không bóc tách khối lượng thi công thay nhà thầu.

Về phạm vi sản phẩm: Mốp Xốp Minh Phát, công ty thành lập năm 2007, làm tấm xốp EPS, xốp khối và geofoam, xốp định hình đúc khuôn, cùng lõi xốp EPS cho tấm panel. Nhà máy không sản xuất thùng xốp, hộp xốp giữ lạnh, khay hải sản, mút PU, PE foam hay tấm giấy tổ ong. Nhắc lại: tấm xốp EPS cháy được, mọi phương án trên tường hay mái đều phải có lớp che phủ và qua thẩm duyệt phòng cháy chữa cháy.